Ses – Stem

Ses bozuklukları
Ses insanlar arasındaki iletişimin duyulabilir hale gelmesinin en önemli aracıdır. Mutluluk, kızgınlık, şaşkınlık, korku ve birçok duyguyu sesimizle aktarabiliriz. Hepimizin hayatımızın bir döneminde sesimizle ilgili bir sıkıntı yaşamışızdır; üst solunum yolu enfeksiyonu geçirmek, tuttuğumuz takıma bağırarak tezahürat yapmak ya da tahrıs edici bir maddeye maruz kalmak ve daha birçok etmen ses bozukluğuna sebep olabilir. Ses problemi yaşadığımızda yapacağımız ilk şey aile doktorumuza muayene olmaktır.

Normal ses nedir?
Normal ses kişinin ses kalitesinin, perdesinin ve şiddetinin benzer yaş, cinsiyet, kültürel geçmiş ve coğrafik yerleşimdeki bireylere göre benzer ve iletişimine uygun sestir.

Ses bozukluğu nedir?
Kişinin ses kalitesinin, perdesinin ve şiddetinin benzer yaş, cinsiyet, kültürel geçmiş ve coğrafik yerleşimdeki bireylere göre farklılaşmaya başladığı durumlarda ses bozukluğu ortaya çıkar. Yapısal, fonksiyonel ya da her iki sebeple birden kişinin gırtlak mekanizmasının ses ihtiyacını karşılayamaması, ses bozukluğunu akla getirmelidir.

Ses bozukluğuna yol açan etmenler nelerdir?
Ses üretim mekanizmasını etkileyecek, ses bozukluğuna neden olacak etmenler çok çeşitlidir.

  • Ses suistimalli konuşma alışkanlıkları (yüksek sesle konuşmak, bağırmak, sık sık boğaz temizlemek vb.),
  • Tıbbi sebepler (gırtlağın alınması, tiriod ameliyatı, entübasyon, kalp ameliyatı vb.),
  • Kronik hastalıklar (solunum problemleri, hormonal sorunlar, mide sorunları, alerji vb.),
  • Alışkanlıklar (alkol, sigara tüketimi)
  • ya da nörolojik bozukluklar ses bozukluklarının en önemli sebebidir.

Ses bozukluklarının tedavisi/terapisi mümkün müdür?
Ses bozukluğu yaşandığında öncelikle doktor muayenesi gerekmektedir. Hekim sizlere tanıda yardımcı olacaktır ve tıbbi tedavi gerektiğinde uygulayacaktır ya da ses terapisi gerektiğinde sizi bir dil ve konuşma terapistine yönlendirecektir. Çünkü bazı ses hastalıklarının önlenmesi, düzelmesi ve yeniden oluşmaması için ses terapi tekniklerini, dil ve konuşma terapistleri uygulamaktadır.

Ses terapisi nedir?
Hastalara ses sistemlerini kullanarak mümkün olan en iyi sesi nasıl üreteceklerini, zarardan ya da hastalıktan nasıl geri döneceklerini ve nasıl korunacaklarını ögretmeyi amaçlayan ve ses üretim fizyolojisinin dengesini teşvik eden, nefes koordinasyonuna yardım eden, ses üretimi ve ses tellerinin saglıgı için gerekli uygun perde, yükseklik ve ses kalitesini sağlamaya yönelik egzersizleri içeren bir programdır. Sese zarar verecek çevresel etkilerin ve davranışların azaltılması ya da yok edilmesi ile birlikte sesin sağlıklı kalması için gerekli kullanım ve bakımın sağlanması için rehabilitasyon programının bir parçası olarak koruyucu bir yaklaşımdır. Hastalığa ve semptomlarına göre, uygulanan terapi teknikleri değişmektedir.

Ses terapisi yapacak dil ve konuşma terapistlerine nasıl ulaşabilirim?
Aile doktorunuzla irtibata geçebilirsiniz. O sizi yönlendirecektir.

Sesinizin sağlıgı için neler yapabilirsiniz?

  • Gün içerisinde 8-10 bardak su tüketin.
    Yeterince su tüketmediğinizde her organımız gibi ses tellerimiz de ihtiyacı olan nemi karşılayamaz. Ses telleri kuru olduğu zaman boğazdaki salgılar kalınlasır, bu durumda boğaz temizleme ya da öksürme ihtiyacı yaratır. 
  • Boğaz temizlemekten ve öksürmekten kaçının.
    Boğaz temizlemek ve öksürmek ses tellerine zarar verebilir. Bunun yerine kuvvetlice yutkunabilir ya da ufak miktarda sıvı alabilirsiniz. Boğaz temizleme ve öksürük, reflü gibi altta yatan başka bir sebepten kaynaklanabilir.
  • Gece uykunuzu tam alın.
    Uykusuzluk ve yorgunluk ses kalitenizi olumsuz etkileyecektir.
  • Mentollü/naneli şeker, sakız vb. tüketiminden kaçının.
    Bu tip tüketim maddeleri boğazınızın dolayısıyla ses tellerinizin kurumasına yol açar. Bu tüketim maddeleri yerine sıvı tüketebilir ya da boğaz pastili alabilirsiniz.
  • Yüksek ses ile konuşmaktan kaçının. Bağırmayın, çağırmayın, seslenmeyin.
    Gürültülü bir ortam (araba/otobus içi, konser, parti, restoran, inşaat alanı, sınıfa karşı konuşmak vb.) içerisinde bulunmak, başka bir odada bulunan birine seslenmek sesimizi daha yüksek tondan ve perdeden kullanmamıza neden olur. Bunun sonucunda ses telleri zarar görür. Topluluk önünde konuşacağınız zaman mikrofon kullanabilirsiniz. Başka bir odada bulunan birine sesleneceginiz zaman ıslık ya da zil çalmak gibi ses tellerinizi kullanmayacağınız aktivitelerde bulunabilirsiniz.
  • Kuru, dumanlı ve tozlu ortamlarda bulunmaktan kaçının.
    Bu tip ortamlar boğazınızın kurumasına ve tahris olmasına sebep olur. Sigara içilmeyen ortamları tercih edin. Klimalı ortamlardan uzak durun. Ortamı nemlendirmek için çesitli noktalara su dolu kaplar yerleştirebilirsiniz. Tozlu ortamlarda bulunmanız gerekiyorsa maske takabilirsiniz.
  • Mide ve/veya boğaz reflünüz ile ilgili olarak doktorunuzun verdiği önerilere mutlaka uyun ve reflü yapan yiyecek-içeceklerden kaçının. Reflü ses tellerinizi olumsuz etkileyeceği için ses kalitenizi de etkileyecektir.
Kaynak: Üsküdar Üniversitesi NP Altunizade Polikliniği